Zastosowanie preparatów probiotycznych w gospodarce pasiecznej cz.1.

okreglicki-031

Słowo „probiotyk” wywodzi się z języka greckiego i jest połączeniem słów „ pro” – „dla” i „bios” – „życie”. Można więc wnioskować, że probiotyki są przyjazne dla życia i je wspierają. Według definicji szczegółowej probiotyki są specyficznymi szczepami mikroorganizmów, które podawane człowiekowi lub zwierzętom wywierają na ich organizmy korzystny wpływ. Wynika on głównie z zapewnienia właściwej równowagi mikroflory zasiedlającej dany organizm. Każdy żywy organizm jest częścią środowiska,
w którym wszechobecne są mikroorganizmy…każdy organizm bez względu na to czy tego chce, czy nie chce, współżyje z mikroorganizmami i to one w przeważającej mierze decydują o jego zdrowiu lub chorobie. W środowisku naturalnym nie ma właściwie miejsc, w których nie byłoby mikroorganizmów. Są obecne w wodzie, glebie, powietrzu. Zasiedlają każdą roślinę i zwierzę i występują nawet tam, gdzie nikt by się ich nie spodziewał: w gorących źródłach i lodowcach, w głębinach morskich i radioaktywnych ściekach, solankach i roztworach o najniższym pH. Wspólną cechą mikroorganizmów zwanych również drobnoustrojami lub mikroflorą, są ich małe rozmiary.
Do mikroorganizmów zaliczamy głównie bakterie, grzyby strzępkowe, drożdże i wirusy. Mikroorganizmy mają różne kształty. Z jednej małej komórki bakterii po kilku dniach wyrasta kolonia o średnicy 2-3 mm, w której ilość osobników jest zbliżona do ilości ludzi na Ziemi.
Wśród mikroorganizmów spotykamy gatunki zarówno przyjazne dla środowiska i człowieka, jak i takie, które wywołują choroby, gnicie i śmierć. Do najbardziej znanych mikroorganizmów pożytecznych zaliczyć możemy drożdże, które każda gospodyni wykorzystuje do przygotowania ciasta drożdżowego, natomiast gospodarz doceniać może inne zalety drożdży: produkcję alkoholu, w której uczestniczą drożdże gorzelnicze, winiarskie i browarnicze. Drożdże wykorzystywane są również na cele paszowe. Kolejną dobrze znaną grupą mikroorganizmów pożytecznych są pleśnie. Dzięki nim na naszym stole pojawia się kwasek cytrynowy (wytwarzany przez kropidlaka czarnego – pospolitą czarną pleśń, którą można znaleźć na pleśniejącym chlebie – tu już nie ma pożytecznego charakteru). Pleśnie uczestniczą również w dojrzewaniu serów pleśniowych typu Camembert i Roquefort, wytwarzając na ich powierzchni lub we wnętrzu aromatyczną, białą lub niebieskawo-zieloną grzybnię. Pleśnie są również dostarczycielami antybiotyków, np. penicyliny (Penicillium), streptomycyny i gryzeofulwiny. Spośród dużej grupy pożytecznych bakterii na uwagę zasługują bakterie wytwarzające ocet z alkoholu oraz bakterie fermentacji mlekowej. Dzięki tym drugim uzyskujemy z mleka jogurty, kwaśne mleko, kefiry, sery, kumys, kwaśną śmietanę. Produkty te mają kwaskowy smak, ponieważ bakterie uczestniczące w ich powstawaniu korzystają z cukru zawartego w mleku i przekształcają go min. w kwas mlekowy. Bakterie te mogą wykorzystywać również cukry zawarte w roślinach i farszach mięsnych, dzięki czemu uzyskujemy kiszoną kapustę, kiszone ogórki, kiszonki dla zwierząt i zakwas chlebowy oraz wędliny fermentowane (salami). Oprócz kwaskowego smaku wszystkie te produkty łączy przedłużona trwałość. W tym przypadku nie mamy jednak do czynienia z konserwantami syntetycznymi a biologicznymi. Do związków konserwujących (antydrobnoustrojowych) wytwarzanych przez bakterie fermentacji mlekowej zaliczyć można: kwas mlekowy i inne kwasy organiczne, etanol, bakteriocyny, nadtlenek wodoru…
Szczepy mikroorganizmów probiotycznych należą najczęściej do bakterii fermentacji mlekowej. Już w starożytności funkcjonowało przekonanie o korzystnym wpływie tej grypy mikroflory na zdrowie. Pliniusz Starszy zalecał spożywanie fermentowanych napojów z mleka w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych…stosowano je również w zakażeniach lub oparzeniach skóry. Dopiero jednak w XX wieku rosyjski uczony I. Miecznikow znalazł naukowe dowody na korzystne oddziaływanie bakterii fermentacji mlekowej na zdrowie i długość życia. Dziś już wiadomo, że szczepy probiotyczne przywracają właściwy skład mikroorganizmów w jelitach. Probiotyki hamują rozwój szczepów wywołujących różne choroby. Łagodzą przebieg i skracają czas trwania biegunek bakteryjnych i wirusowych wywołanych np. przez Salmonella, Shigella, Escherichia coli czy rotawirusy. Poza tym łagodzą przebieg biegunek poantybiotykowych i popromiennych, przyczyniają się do likwidacji nietolerancji laktozy, obniżają poziom cholesterolu.. Pomagają w zaburzeniach wątrobowych i normują motorykę jelit.
Mikroorganizmy probiotyczne wspomagają również mechanizmy obronne człowieka i zwierząt: po kilku tygodniach spożywania probiotyków wzrasta liczba naturalnych komórek bakteriobójczych w surowicy krwi, dochodzi do zwiększenia ilości limfocytów, immunoglobuliny A i interferonu y. Dzięki temu ostatniemu probiotyki pomagają w łagodzeniu objawów alergii. Znana jest również aktywność przeciwnowotworowa bakterii mlekowych. Mechanizm tej aktywności może wiązać się z odpowiednia stymulacją układu odpornościowego oraz hamowaniem rozwoju w jelitach takich bakterii, które katalizują przemiany prekursorów kancerogenów w kancerogeny (związki rakotwórcze). Bakterie fermentacji mlekowej mogą również neutralizować związki rakotwórcze (nitrozoaminy, azobarwniki, mikotoksyny czy pirolizaty aminokwasów).

Mgr.inż. Wanda Maria Huk                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  www.apiform.pl