28-03-2018 “PRZEMYŚLANE” SYMBOLE CZ II

2-herb-miasta-przemyslany

Jerzy Gnerowicz   

Po wrześniowej agresji Związku Radzieckiego na Polskę w 1939 roku Przemyślany znalazły się na obszarze zaanektowanym, pod okupacją Armii Czerwonej. Po ataku III Rzeszy na ZSRR w czerwcu 1941 roku miasto pozostawało do lipca 1944 roku pod okupacją niemiecką i zostało wcielone do Generalnego Gubernatorstwa w składzie Dystryktu Galicja. Od lipca 1944 roku do 16 sierpnia 1945 roku ponownie okupowane przez Armię Czerwoną.

W konsekwencji ustaleń konferencji jałtańskiej (luty 1945) polski Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej podpisał 16 sierpnia 1945 roku umowę ze Związkiem Radzieckim uznając zmodyfikowaną linię Curzona za wschodnią granicę Polski. W konsekwencji tej decyzji województwo tarnopolskie, w tym m.in. powiat przemyślański włączono do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej wchodzącej w skład radzieckiego imperium. W tym stanie prawnym obszar ten pozostawał do1991 roku, tj. do uzyskania przez Ukrainę niepodległości. Dodać jeszcze wypada, że utworzony w grudniu 1939 roku przez władze radzieckie powiat przemyślański istniał do roku 1962, po czym został włączony do sąsiedniego powiatu złoczewskiego, jednakże po dwóch latach decyzja ta została anulowana. Obecnie Przemyślany nadal stanowią centrum administracyjne powiatu przemyślańskiego w województwie lwowskim.

Zapewne nie wspominałbym w tym miejscu zagmatwanych dziejów tego miasta, gdyby niewpleciona w nie historia wspaniałych pszczelarskich symboli heraldycznych. W związku z nadaniem Przemyślanom w okresie międzywojennym statusu powiatowego centrum administracyjnego wraz z należnym herbem. Dla podkreślenia faktu jego powrotu po ponad stu latach do macierzy tarcza herbowa Przemyślan została udekorowana w pionowe biało-czerwone pasy (pięć czerwonych, sześć białych), na których umieszczono w centrum tarczy wizerunek złotego ula w kształcie zbliżonym do tradycyjnej kószki, tj. słomianej plecionki oblatywanej przez dwanaście pszczół. Stylistykę tę wpisano na zasadzie ciągłości w najnowsze dzieje miasta, albowiem podstawy przedwojennego wizerunku herbu – a konkretnie jego pszczela symbolika, doczekały się kontynuacji w okresie powojennym. Znaczenie tego faktu stało się jeszcze donioślejsze, albowiem po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości pszczela symbolika herbu uwzględniona została w herbie dzisiejszego powiatu przemyślańskiego.

Zgodnie z obecną polityką heraldyczną władze Ukrainy nieco zmodyfikowały przedwojenny herb m.in. pod względem kolorystycznym. W tarczy herbowej aktualnego herbu miasta zrezygnowano z biało–czerwonych pasów zastępując je kolorem jednolicie błękitnym, który jest jedną z podstawowych barw kolorystyki w ukraińskiej heraldyce. Pozostawiony złoty ul pszczoły nie oblatują w sposób dowolny, jak to miało miejsce w przedwojennym herbie, ale rozlokowane są na obwodzie kolistym. Niebieska tarcza herbowa obwiedziona jest czerwonaąramą, a nad całością tego wizerunku góruje srebrna miejska korona.

Także flaga miasta skomponowana jest w kolorystyce typowej dla ukraińskiej heraldyki: ¾ płata flagi jest barwy niebieskiej ze złotym ulem pośrodku jak w herbie, ale bez wieńca pszczół, zaś na pozostałej części płata flagi w formie żółtego pionowego pasa od strony drzewca, wrysowano trzy pszczoły.

Regionalną heraldykę wzbogacają także współczesne symbole Powiatu Przemyślany. Do symboliki pszczelej ewidentnie nawiązuje flaga. Tworzy ją prostokątny płat złożony z figur trzech trójkątów: centralnego równoramiennego, koloru zielonego skierowanego podstawą ku dołowi z umieszczoną w jego centrum figurą z trzech spojonych żółtych heksagonalnych figur wyobrażających komórki plastra pszczelego oraz dwóch uzupełniających płat flagi skrajnych trójkątów w barwie żółtej.

Natomiast herb powiatu ma trzymacze heraldyczne. Są to postacie lwów dwóch umieszczone po obu bokach tarczy, opierające się łapami o niebieską wstęgę z napisem: Powiat Przemyślański. Tarcza podzielona jest na trzy różnobarwne figury: figurami: u szczytu niebieską, niższą w kolorze żółci, u dołu zieloną; nad całością góruje korona królewska. Prawy z lwów dzierży opisaną wyżej flagę Powiatu Przemyślańskiego, lewy – flagę województwa. Opisane powyżej symbole – miasta i powiatu Przemyślany tworzą rzadko spotykany zestaw symboli grodzkich i terytorialnych nawiązujących do tej samej, symboliki.

Z ciekawostek pszczelarskich dotyczących Przemyślanów nie można pominąć w tym miejscu tej, z której wnioskujemy, że tutejsza okolica mogła niegdyś słynąć z chowu pszczół i produkcji miodu. Musiało to być zajęcie opłacalne, albowiem pszczelarstwem zajmowali się tutaj nawet mieszczanie. Wielce wymowny jest fakt, iż autorzy Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego wspominają, że miasto będąc własnością prywatną często przechodziło w ręce kolejnych właścicieli, i że jego obywatele posiadający pasieki składali dziesięcinę pszczelną. Tutejsze warunki przyrodnicze sprzyjające utrzymywaniu pszczół wykorzystywał m.in. Julian Lubieniecki, który w roku 1857 założył i prowadził przez szereg lat w Przemyślanach pierwszą polską szkołę pszczelniczą. Z innych znanych w świecie postaci urodził się w tym mieście 4 marca 1938 roku Adam Daniel Rotfeld – polski dyplomata, badacz stosunków międzynarodowych, profesor nauk humanistycznych, w latach 2001-2005 wiceminister, a w roku 2005 minister spraw zagranicznych RP.

                                                                                                                                                                                6-przemyslany-herb-z-czasow-drugiej-rp-public-domain