Probiotyki w gospodarce pasiecznej cz.2

 

okreglicki-030
Pszczelarze podawali mikroorganizmy na wiele sposobów: jako dodatek do wody w okresie od wiosny do jesieni, dodatek do syropu w okresach bezpożytkowych, opryski wnętrza ula (ramek i pszczół), higienizacja narzędzi do pracy w pasiece, zaszczepianie uli na odkłady. Wydatek preparatu na jedną rodzinę pszczelą kształtował się w ilościach od 50 do 150 ml na jedną rodzinę w okresie całego roku (średnio 25 ml na rodzinę do jednego podania). Do oprysków wykorzystywano roztwór 1:50 z wodą bez chloru. W trakcie doświadczeń zauważono, że pszczoły preferują wodę z dodatkiem probiotycznych mikroorganizmów. Pozostałe obserwacje:
Przyrost ogólnej ilości pszczół w ulu (czerwienie matek na całej powierzchni plastra),
Stabilizacja rozwoju rodzin osłabionych po zimie,
Poprawa kondycji pszczół, poprawa przeżywalności,
Wzrost odporności na choroby,
Ograniczenie rozwoju chorób – szczególnie grzybic,
W silnych rodzinach nie zauważono zmian,
Długie przerwy w dostarczaniu preparatu (ponad 3 tygodnie) powodowały nawrót zjawisk chorobowych.

Mikroorganizmy nie są dla pszczoły czymś obcym. Istotnym składnikiem układu pokarmowego pszczół jest mikroflora pożyteczna, która stanowi jeden z elementów obrony organizmu pszczelego. W środowisku układu pokarmowego, szczególnie w obrębie błony perytroficznej, rozwijają się mikroorganizmy, które konkurują z potencjalnymi patogenami o pożywienie (kompetycja pokarmowa) oraz o przestrzeń (antybioza bakteryjna). Do mikroorganizmów najliczniej zasiedlających układ pokarmowy pszczół zaliczamy właśnie bakterie kwasu mlekowego. Właściwości obronne tych bakterii związane są z wytwarzaniem przez nie związków o działaniu antydrobnoustrojowym, o czym była mowa już wcześniej. Kwasy organiczne wytwarzane przez mikroorganizmy probiotyczne obniżają pH treści jelit pszczół, stwarzając tym samym niedogodne warunki dla rozwoju patogenów. Ważną cechą bakterii kwasu mlekowego jest zdolność do wytwarzania szeregu enzymów poprawiających strawność pokarmu. W tym miejscu warto wspomnieć, że naukowcy poszukujący przyczyny CCD zauważyli w treści jelit umarłych pszczół zupełnie nie przetrawiony pyłek, co może wskazywać na brak pożytecznej mikroflory w ich układzie pokarmowym. Można więc spodziewać się, że jedną z przyczyn CCD jest brak bakterii kwasu mlekowego w organizmie pszczoły (wyjałowienie), wywołany poborem ze środowiska związków ograniczających rozwój mikroflory ( antybiotyki, pestycydy…).
Do najważniejszych zadań bakterii kwasu mlekowego w środowisku pasiecznym bez wątpienia zaliczyć należy fermentację pierzgi. Pierzga stanowi białkowy pokarm pszczół, powstający z pyłku kwiatowego zmieszanego ze śliną pszczół (szczepionka pożytecznej mikroflory). Pszczoły umieszczają tak przygotowany pyłek w komórkach plastra i ubijają go głową. Dzięki temu usuwają tlen z wolnych przestrzeni (tlen jest przeszkodą w prawidłowym procesie fermentacji mlekowej). Enzymy trawienne bakterii kwasu mlekowego uszkadzają osłonkę pyłku, uwalniając tym samym białko. Tylko dzięki temu pszczoła może wykorzystać ten najważniejszy składnik budulcowy zawarty w pyłku. Jednocześnie sam proces fermentacji wpływa na polepszenie walorów smakowych pierzgi, gdyż wywołujące go bakterie kwasu mlekowego produkują związki zapachowo-smakowe: diacetyl, acetoinę, aldehyd octowy. Dzięki wytwarzaniu przez bakterie kwasów – pH pierzgi obniża się do ok. 4, co wraz ze wspomnianym nadtlenkiem wodoru wpływa na trwałość pokarmu pszczelego. W obrębie układu pokarmowego bakterie kwasu mlekowego wykazują jeszcze jedną istotną cechę: rozkładają niepożądane składniki pożywienia. Dzięki temu pszczoła jest w stanie przetrwać pewne niskie stężenia toksycznych substancji pobieranych wraz z pokarmem ze skażonego środowiska.
Jak widać życie każdego organizmu bez mikroorganizmów jest niemożliwe.

Mgr inż. Wanda Maria Huk
www.apifarma.pl

Bibliografia:[1] „Mikrobiologia techniczna” pod redakcją Zdzisławy Libudzisz, Krystyny Kowal i Zofii Żakowskiej. Wydawnictwo Naukowe PWN , Warszawa 2008.